To, co dziś możemy oglądać z przedwojennej polskiej kinematografii, jest zaledwie fragmentem tego, co powstało. Polskie zbiory kina niemego poniosły ogromne straty – najpierw z powodu braku państwowego archiwum filmowego, a następnie w wyniku wojennej pożogi. Wiele filmów przechowywanych w warszawskich magazynach, na łatwopalnej taśmie filmowej, bezpowrotnie przepadło.
Część z nich przetrwała dzięki niezwykłemu zbiegowi okoliczności: pojedyncze kopie trafiły za granicę, gdzie zostały otoczone opieką zagranicznych archiwów filmowych. Czasem były to tajemnicze puszki, których zawartości nikt jeszcze nie potrafił zidentyfikować.
Tak właśnie ocalały między „Mocny człowiek” i „Kult ciała”, odnalezione w zbiorach belgijskich. Współpraca z Cinémathèque royale de Belgique – Królewską Belgijską Filmoteką objęła ostatecznie pięć polskich tytułów oraz belgijski „Szkice z Polski”.
Właśnie dlatego w 2026 roku ustanowiliśmy Nagrodę FINA – by wyrazić wdzięczność i uznanie zagranicznym archiwom filmowym za 70 lat solidarności i współpracy, dzięki którym możemy odzyskiwać, zabezpieczać i przywracać polskiemu dziedzictwu jego utracone fragmenty.
Nagroda podkreśla również znaczenie międzynarodowej współpracy instytucji i sieci archiwalnych, takich jak FIAF i ACE, w ochronie światowego dziedzictwa audiowizualnego.
Pierwszą Nagrodę FINA przyznaliśmy Cinémathèque royale de Belgique CINEMATEK!
Podczas otwarcia 21. Święto Niemego Kina w Kino Iluzjon nagrodę, statuetkę zaprojektowaną przez Malwinę Konopacką, odebrali Arianna Turci, kierowniczka zbiorów filmowych oraz Bruno Mestdagh, archiwista reprezentujący belgijską filmotekę.
To wyróżnienie jest wyrazem naszej wdzięczności za wieloletnią opiekę nad polskimi filmami, zaangażowanie w ich identyfikację i udostępnianie oraz za partnerstwo, dzięki któremu zaginione filmy uzupełniły naszą kolekcję i możemy dziś oglądać je razem na dużym ekranie.
Dziękujemy, że pomagacie nam odzyskiwać pamięć polskiego kina!
