Jednym z istotnych celów Listy Polskiego Dziedzictwa Filmowego jest inicjowanie dyskusji wokół najważniejszych dzieł polskiego kina oraz historii kultury filmowej w Polsce. Dlatego właśnie od momentu inauguracji LPDF w październiku 2025 roku organizujemy dyskusje z udziałem ekspertów, specjalne pokazy filmowe i spotkania promocyjne. W archiwum dokumentujemy jedynie główne wydarzenia – jednocześnie zachęcamy do zapoznania się z bieżącym repertuarem warszawskiego kina Iluzjon oraz bezpłatnego serwisu VOD Ninateka, gdzie stale dostępne są wybrane filmy z LPDF.
Wydarzenia LPDF z 2025 roku
______________________________________________________
27 października 2025 roku
Inauguracja Listy Polskiego Dziedzictwa Filmowego
Z okazji przypadającego 27 października Światowego Dnia Dziedzictwa Audiowizualnego świętująca w 2025 roku swoje 70-lecie Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny ogłosiła Listę Polskiego Dziedzictwa Filmowego, na którą wpisano pierwszych 70 filmów. Podczas konferencji prasowej w kinie Iluzjon inaugurującej LPDF o projekcie rozmawiali: Tomasz Kolankiewicz – Dyrektor FINA, dr Monika Supruniuk – Zastępczyni Dyrektora FINA ds. Zbiorów Analogowych i Infrastruktury, dr Miłosz Stelmach – Główny Kurator FINA, a także Maciej Dydo – Dyrektor Departamentu Prawa Autorskiego i Filmu MKiDN.
Tego samego dnia w kinie Iluzjon odbyło się również spotkanie otwierające cykl prezentacji filmów, które znalazły się na LPDF. Pokazane zostały dwa filmy: pierwsza na LPDF krótkometrażowa Pruska kultura (1908) oraz Matka Joanna od Aniołów (1960) Jerzego Kawalerowicza – jedno z najważniejszych dzieł polskiej szkoły filmowej. Przed projekcją odbyła się dyskusja, w trakcie której Dyrektor FINA Tomasz Kolankiewicz, Monika Supruniuk – Zastępczyni Dyrektora i inicjatorka LPDF oraz Miłosz Stelmach – Główny Kurator FINA opowiedzieli publiczności o najważniejszych założeniach projektu oraz możliwych definicjach polskiego dziedzictwa audiowizualnego i filmowego.
7 listopada 2025 roku
Dyskusja i projekcja w kinie Iluzjon – Po co nam kanony?
Podczas kolejnego spotkania z cyklu pokazów LPDF przyjrzeliśmy się pojęciu kanonu. Czy współcześnie potrzebujemy jeszcze kanonów? W jaki sposób kształtuje się kanon i jakie możliwości oraz ograniczenia niesie ze sobą jego tworzenie? Jak badania filmoznawcze zmieniają nasze spojrzenie na klasykę kina? W rozmowie udział wzięli prof. Tadeusz Lubelski – historyk filmu, autor m.in. podręcznika Historia kina polskiego. Twórcy, filmy, konteksty, prof. Sebastian Jagielski – filmoznawca z Uniwersytetu Jagiellońskiego i dr Paulina Kwiatkowska – filmoznawczyni, specjalistka ds. opracowania zbiorów FINA. Po dyskusji zaprezentowaliśmy dwa filmy z LPDF: animację Pan piórko śni (1949) Zenona Wasilewskiego oraz horror ezoteryczny Medium (1985) w reżyserii Jacka Koprowicza.
11 listopada 2025 roku
Dyskusja i projekcja w kinie Iluzjon – Jak przekazać dziedzictwo?
Obchody Święta Niepodległości zachęcały do namysłu nad narodowym dziedzictwem audiowizualnym i mechanizmami jego przekazywania. Tego dnia spotkaliśmy się w kinie Iluzjon, by porozmawiać o sposobach upowszechniania wiedzy o historii polskiego kina – w edukacji, a także działalności kuratorskiej i festiwalowej. W dyskusji wzięli udział Anna Pokłosiewicz – kulturoznawczyni, kierowniczka Działu Edukacji i Kształcenia Profesjonalnego FINA, dr Marta Stańczyk – filmoznawczyni z Uniwersytetu Jagiellońskiego, kuratorka FINA i Patryk Tomiczek – filmoznawca, właściciel firmy dystrybucyjnej Reset zajmującej się popularyzacją klasyki kina. Po spotkaniu wspólnie obejrzeliśmy dokument kreacyjny Wojciecha Wiszniewskiego Elementarz (1976) oraz film zmarłego w tym roku Marcela Łozińskiego Wszystko może się przytrafić (1995).
20 listopada 2025 roku
Dyskusja i projekcja w kinie Iluzjon – Ochrona dziedzictwa
Kolejne spotkanie wokół LPDF koncentrowało się na jednym z kluczowych obszarów działalności Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego: archiwizacji, konserwacji, digitalizacji, rekonstrukcji i restauracji dzieł audiowizualnych. Zaproszeni goście opowiedzieli, jak sprawić, by archiwalne zabytki polskiego kina były nie tylko świadectwem historycznym, ale też artystycznym przeżyciem dla współczesnego widza. W rozmowie udział wzięli dr Elżbieta Wysocka – Zastępczyni Dyrektora FINA ds. Zbiorów Cyfrowych i Digitalizacji, dr Piotr Śmiałowski – historyk kina polskiego, filmoznawca FINA, Grzegorz Rogowski – kurator, filmoznawca, specjalista ds. opracowania zbiorów FINA. Po rozmowie widzowie obejrzeli amatorskie nagrania z 1925 roku wykonane aparatem „Oko” Kazimierza Prószyńskiego oraz film Ostatni etap (1947) w reżyserii Wandy Jakubowskiej.
28 listopada 2025 roku
Dyskusja i projekcja w kinie Iluzjon – Białe plamy i biały szum
Na piątym spotkaniu prezentującym filmy z LPDF goście poprowadzili widzów mniej utartymi szlakami i opowiedzieli o białych plamach w myśleniu o dziedzictwie audiowizualnym. Skupili się na twórczości, która bywa często pomijana w myśleniu o historii kina ze względu na swój nietypowy charakter wymykający się tradycyjnym definicjom – na filmach amatorskich, twórczości awangardowej czy treściach internetowych. Goście opowiedzieli o materiałach znalezionych, które odkrywają przed nami nieznane dotąd rejony kina, a także o polityce gromadzenia archiwów audiowizualnych. W dyskusji udział wzięli Piotr Kulesza – historyk sztuki, kurator, specjalista ds. wyceny zbiorów FINA, dr Jerzy Stachowicz – kulturoznawca, historyk kultury popularnej z Instytutu Kultury Polskiej UW i dr Monika Supruniuk – Zastępczyni Dyrektora FINA ds. Zbiorów Analogowych i Infrastruktury. Po rozmowie zaprezentowaliśmy pracę wideo Józefa Robakowskiego Z mojego okna (1978–1999) oraz niezależny film fabularny Grzegorza Lipca Że życie ma sens (2000).
5 grudnia 2025 roku
Dyskusja i projekcja w kinie Iluzjon – Tożsamości polskiego kina
Jak bardzo polska jest Lista Polskiego Dziedzictwa Filmowego? Gdy próbujemy mówić o kinie narodowym, łatwo zauważamy ograniczenia, jakie to określenie może narzucać. Zarówno pionierzy polskiej kinematografii, jak i współcześni twórcy filmowi różnią się pochodzeniem, przedstawiają różne grupy etniczne, a rodzimą kinematografię od dekad wspiera system międzynarodowych koprodukcji. Zaproszone do dyskusji ekspertki spróbowały rzucić światło na niejednorodną tożsamość polskiego kina. W rozmowie udział wzięły Julia Girulska – koordynatorka projektów kulturalnych z obszaru filmu i muzyki związana z FINA, Beata Rzeźniczek – producentka filmowa z firmy Madants i Katarzyna Wajda – historyczka polskiego kina, specjalistka ds. opracowania zbiorów FINA. Po spotkaniu pokazaliśmy eksperymentalną animację Ostry film zaangażowany (1979) Juliana Antonisza oraz klasykę polskiego kina jidysz, czyli Dybuka (1937) Michała Waszyńskiego.
12 grudnia 2025 roku
Dyskusja i projekcja w kinie Iluzjon – Widoki na przyszłość
Na ostatnim w 2025 roku wydarzeniu poświęconym LPDF zaproszeni goście opowiedzieli o możliwej przyszłości tego projektu, ale też szerzej – dziedzictwa audiowizualnego. Jakie filmy mogą niedługo stać się częścią kulturowego dziedzictwa? Czy dokonywane corocznie uzupełnienia LPDF będą uwzględniały także inne formy audiowizualne? Jaka będzie rola sztucznej inteligencji w kształtowaniu tekstów kultury? Na te i inne pytania odpowiadali Karol Czajkowski – Zastępca Dyrektora Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Tomasz Kolankiewicz – Dyrektor FINA i dr Elżbieta Wysocka – Zastępczyni Dyrektora FINA ds. Zbiorów Cyfrowych i Digitalizacji. Spotkanie zakończyła projekcja dwóch filmów, które zamykały LPDF w 2025 roku: animowanej Katedry (2002) Tomasza Bagińskiego oraz Wesela (2004) – kinowego debiutu fabularnego Wojciecha Smarzowskiego.
