Moda na nieposłuszeństwo. O strojach „wrednych bab” polskiej emancypacji początku XX wieku

Moda to język, w którym kobieta może powiedzieć „nie”, zanim zabierze głos. Na początku XX wieku kobiecy strój był czymś znacznie więcej niż kwestią trendu i dobrego smaku. Zmiana proporcji sylwetki, odrzucenie gorsetu, nakrycie głowy, fryzura, ubiór do pracy czy aktywności fizycznej mówiły o pozycji kobiety, jej obyczajowości i miejscu w przestrzeni publicznej. W epoce emancypacji ubranie stawało się również narzędziem negocjowania społecznych norm i wyrażania buntu – zarówno w przestrzeni miejskiej, jak i wiejskiej. Podczas wykładu ilustrowanego prezentacją przyjrzymy się kostiumom kobiet związanych z polskim ruchem emancypacyjnym i sufrażystowskim, ale także tym, które poprzez codzienne wybory przekraczały obowiązujące konwenanse. Na przykładzie fotografii, portretów, ilustracji prasowych, żurnali i reklam z epoki przeanalizujemy stroje polskich „wrednych bab”. Zwłaszcza tych nieposłusznych.

Wykład w języku polskim (30 min), wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona

Prowadząca

Anna Maria Zygmunt

fot. Edyta Dufaj

Jest projektantką mody i artystką wizualną, specjalizującą się w technice haute couture. Absolwentka SAPU, filologii polskiej oraz kursu szycia haute couture, stypendystka Donghua University w Szanghaju, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2025) oraz Prezydenta Miasta Krakowa (2018). Autorka kolekcji Łemkowyna, Polexia i Rusynka, inspirowanych kulturą mniejszości etnicznych i sztuką ludową pogranicza. Finalistka krajowych i międzynarodowych konkursów mody, laureatka nagrody Zjednoczenia Łemków za popularyzację kultury łemkowskiej. Współtworzy wystawy, instalacje i performanse. Projektuje kostiumy sceniczne, prowadzi warsztaty projektowania ubioru, haftu i szycia. Pochodzi z Lubatowej w Beskidzie Niskim.

4. Sounds of Silents

Oficjalnie Siostry Archeo to kolektyw pracownic kultury założony pod koniec 2022 roku. Przede wszystkim jednak jesteśmy grupą koleżanek, których znajomość zawiązała się przed laty w Filmotece Narodowej – Instytucie Audiowizualnym, a umocniła się dzięki naszej pasji do filmu i chęci prezentowania tych mniej lub bardziej zapomnianych herstorii. Pasję tę dzieliłyśmy z Anną Sienkiewicz-Rogowską – animatorką kultury, wicedyrektorką FINA – z którą miałyśmy szczęście pracować m.in. przy organizacji Święta Niemego Kina, a która opuściła nas przedwcześnie w 2022 roku. Właśnie ku jej pamięci zorganizowałyśmy festiwal SOUNDS OF SILENTS i od jego pierwszej edycji staramy się prezentować publiczności ważne i nietuzinkowe filmy. Od zeszłego roku dzięki inicjatywie dyrektora Tomasza Kolankiewicza również Święto Niemego Kina sygnowane jest jej imieniem, co napawa nas ogromną radością i dumą. 

Nie byłybyśmy sobą, gdybyśmy do wiodącego podczas tegorocznej edycji motywu nie dodały odrobiny tak bliskiego nam wątku kobiecego. Podczas gdy na seansach Święta Niemego Kina podziwiać i analizować będą Państwo wzorce męskości w najczystszej i cielesnej formie, my opowiemy co nieco o zakrywających kobiece ciała „fatałaszkach”.

W sobotę 7 listopada zapraszamy na niepowtarzalne wykłady. Projektantka i artystka wizualna Anna Maria Zygmunt wprowadzi Państwa w realia i obyczajowość mody w Polsce na początku XX wieku. Zaprezentuje ubiory nie tylko przedstawicielek ruchu emancypacyjnego, ale i tych kobiet, które odważnie łamały obowiązujące normy. Druga wykładowczyni, Elif Rongen-Kaynakçi, kuratorka w niderlandzkim archiwum filmowym EYE Filmmuseum, opowie o „antystrojnisiach”. Ich świat przybliży projekcja pięciu tytułów z kolekcji Cinema’s First Nasty Women (Pierwsze wredne baby kina). Dowiedzą się Państwo, w jaki sposób kobiety grały swoim kostiumem w tych najwcześniejszych filmach i co chciały nim przekazać. Pokazowi towarzyszyć będzie ilustracja muzyczna przygotowana i zagrana na żywo przez pianistkę i kompozytorkę Katerynę Ziabliuk.

Świętujmy kostium, świętujmy szaleństwo, świętujmy kino – nie tylko od Święta!