Prelekcja: Andrzej Bukowiecki. Pokaz odbędzie się w ramach Klubu Seniora.
„Szkice z Polski”, reż. Maurice Bekaert (muzyka na żywo: Olga Anna Markowska), 56 min, 1920–1931, Belgia
Szkice z Polski to jeden z zaledwie dwóch zachowanych amatorskich filmów podróżniczych Maurice'a Bekaerta zrealizowanych na profesjonalnej taśmie 35 mm. Oba znajdują się dziś w zbiorach Cinémathèque royale de Belgique. Bekaert był z wykształcenia prawnikiem, jednak z czasem związał swoją karierę z działalnością handlową umożliwiającą mu liczne podróże po Europie, podczas których rozwijał pasję do filmu.
Wyjątkowa jakość zdjęć oraz wczesna data ich powstania sprawiają, że Szkice z Polski są unikatowym świadectwem życia w przedwojennej Polsce. Film jest montażem co najmniej trzech materiałów nakręconych w odstępie około dziesięciu lat. Fragmenty różnią się rodzajem taśmy, tonacją obrazu, tablicami tekstowymi, a zapewne również użytymi kamerami. Kompilacji dokonał prawdopodobnie sam Bekaert.
Najobszerniejsza część pochodzi z 1931 roku. Prasa potwierdza, że latem tego roku Bekaert podróżował po Polsce. Odwiedził m.in. Gdynię, Kraków i Zakopane, które pojawiają się w filmie.
Sceny utrzymane w delikatnej sepii można datować – na podstawie ubiorów, architektury i środków transportu – na koniec lat 20. W 1929 roku Bekaert przyjechał do Polski jako gość Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu i najprawdopodobniej właśnie wtedy powstały te ujęcia.
Najstarsze fragmenty, zapisane na taśmie o pomarańczowym zabarwieniu, pochodzą z 1920 roku. Datowanie potwierdza m.in. widoczny na ekranie Sarkofag Poległych za Ojczyznę, ustawiony w Alejach 3 Maja z okazji obchodów Święta Niepodległości.
Podróże do Polski wpłynęły także na dalsze życie Bekaerta, który stał się propagatorem naszego kraju i polskiej kultury w Belgii. W grudniu 1931 roku został za te zasługi odznaczony Orderem Odrodzenia Polski (Polonia Restituta).
Restaurację filmu w 2020 roku wykonała FINA na podstawie skanów 4K przygotowanych w Cinémathèque royale de Belgique (CRB) z oryginalnej tintowanej kopii na podłożu łatwopalnym (nitro), pochodzącej ze zbiorów CRB. FINA dziękuje Panu Brunonowi Mestdaghowi za współpracę i wkład w projekt.
oprac. Grzegorz Rogowski
Muzyka na żywo
Olga Anna Markowska
Spotkanie z dokumentalnym zbiorem Szkice z Polski to dla Olgi Anny Markowskiej kolejna już wyprawa do dwudziestolecia międzywojennego – w czerwcu 2026 roku zagrała w Muzeum POLIN do Dybuka Michała Waszyńskiego. Jak sama podkreśla, możliwość wykonania muzyki do obrazów zarejestrowanych blisko 100 lat temu przez Maurice’a Bekaerta jest dla niej szczególnie ekscytującym wyzwaniem. Pamięć, tożsamość i historia są bowiem główną inspiracją dla jej twórczości. Debiutancki album Markowskiej Iskra z 2025 roku tak mocno buduje skojarzenia wizualne, że czasem określa się go mianem „ścieżki dźwiękowej do nieistniejącego filmu”. Markowska do udźwiękowienia Szkiców z Polski wykorzysta charakterystyczne dla siebie instrumentarium – wiolonczelę i cytrę, których brzmienia przetworzy za pomocą efektów i warstwy elektronicznej.
