Wykład przed filmami wygłosi Marta Maciejewska.

„W kopalni węgla ”, reż. Eugeniusz Cękalski, 11 min, 1935, Polska

Dzień z życia górników. Film ukazuje nie tylko autentyczne wnętrza kopalni i prace nad wydobyciem węgla, lecz także jego dalszą obróbkę oraz działające przy kopalni zakłady. Jest to jeden z wczesnych reportaży Eugeniusza Cękalskiego, twórcy związanego ze środowiskiem polskiej awangardy filmowej. Film został zrealizowany na zlecenie Instytutu Filmowego Polskiej Agencji Telegraficznej, który od 1935 roku produkował filmy dokumentalne, m.in. propagandowe, krajoznawcze i dydaktyczne. Reportaż W kopalni węgla w 2022 roku został odrestaurowany cyfrowo przez FINA.

„Strachy”, reż. Eugeniusz Cękalski, Karol Szołowski, 99 min, 1938, Polska

Życie dwóch młodych tancerek z teatrzyku rewiowego dalekie jest od beztroski. Teresa (Hanka Karwowska) i Linka (Jadwiga Andrzejewska) konfrontują się z bezwzględnymi realiami świata rozrywki lat 30., który nie oszczędza ambitnych dziewcząt. Równie bolesne okazują się relacje z mężczyznami, wykorzystującymi niedoświadczenie dziewcząt. Przyszłość bohaterek coraz wyraźniej staje pod znakiem zapytania.

Film zapisał się na kartach historii polskiej kinematografii jako ambitna próba wyjścia poza schematy komercyjnego kina gatunkowego. Za jego produkcję odpowiadała Spółdzielnia Autorów Filmowych, kojarzona z walką o film artystyczny i zaangażowany społecznie. Nie dziwi więc, że reżyserzy Eugeniusz Cękalski i Karol Szołowski sięgnęli do popularnej i docenianej przez krytykę powieści o wyraźnie reporterskim charakterze autorstwa Marii Ukniewskiej.

Karolina Hołub (FINA)