Home Movie Day to dzień, w którym prywatne archiwa wracają do życia, a domowe filmy stają się wspólnym doświadczeniem. To kino osobiste, nieoficjalne, często ukryte w szufladach i na strychach, zapisane na taśmach 8 mm, Super 8, 16 mm czy kasetach VHS. Materiał, który dla swoich twórców i bohaterów był przede wszystkim pamięcią – dziś staje się świadectwem epoki, jej estetyki, obyczajowości i sposobów patrzenia.

„Magnetyczne” w Iluzjonie

Wprowadzeniem do wydarzenia będzie instalacja Igi Łapińskiej i Fundacji Viva Archiva! – rekontekstualizacja VHS-owych wspomnień pochodzących ze zbiorów FINA. Na wystawę zapraszamy już 10 grudnia.

VHS-owa kronika dorastania dziecka, wspomnienie lata ‘89, zaćmienie słońca nad Polską i ostatni Sylwester XX wieku – to wszystko i o wiele więcej będzie można zobaczyć na domowych taśmach wideo w warszawskim Iluzjonie.

Z okazji Home Movie Day rodzinne filmy kręcone kamerami VHS odsłonią tam całą swoją urodę w filmowo-dźwiękowej instalacji.

Tytuł nawiązuje do taśmy magnetycznej, która była używana w kamerach wideo. Prezentowane materiały pochodzą z kolekcji filmów domowych Filmoteki Narodowej. To rodzinne nagrania z Polski, rejestrowane amatorskimi kamerami w latach 80. i 90. XX wieku. Instalację można oglądać do 17 grudnia w dolnym foyer Iluzjonu przy sali Mała Czarna w ramach Home Movie Day – międzynarodowego święta filmów domowych, które FINA reaktywuje w Warszawie po kilkuletniej przerwie.

Podziel się filmami domowymi!

13 grudnia godzinach 11–18 zapraszamy warszawiaków – i nie tylko – do podzielenia się swoimi filmami domowymi i wyświetlenia ich w sali Mała Czarna. W przestrzeni Iluzjonu zespół konserwatorski Filmoteki przygotowywać będzie taśmy do projekcji, pokazując od kuchni, jak wygląda opieka nad taśmą filmową. Zachęcamy do podzielenia się swoimi taśmami 16mm, 8mm, Super 8, 9.5mm i VHS.

„Wyjechani”, czyli o filmach domowych chicagowskiej Polonii

13 grudnia o godz. 18 zapraszamy na wykład kulturoznawczyni, dr Agaty Zborowskiej, która po raz pierwszy przedstawi w Polsce projekt „Wyjechani. O filmach domowych z polskiego Chicago i ich twórcach”, poświęcony filmom domowym chicagowskiej Polonii – oraz wyjątkową projekcją z kinowego projektora 16 mm. Składać się na nią będą filmy domowe z prywatnego archiwum malarza Bartka Materki, wyselekcjonowane przez kuratorki Muzeum Sztuki Nowoczesnej Anielę Trojanowską i Katarzynę Karwańską. Pokaz wzbogaci muzyka na żywo w wykonaniu Antoniego Skrzyniarza i Tytusa Materki.

Tematem prezentacji będą amatorskie praktyki filmowe w Chicago, najbardziej polskiej metropolii poza granicami Polski. Projekcji odkrytych w „amerykańskiej Warszawie” filmów domowych towarzyszyć będą głosy samych ich twórców i twórczyń – osób, które w różnych okresach migrowały do Chicago w poszukiwaniu lepszego życia, szczęścia czy przygody. Co zobaczyli na miejscu? Jak widzieli Polskę z nowej perspektywy? 

Setki zdigitalizowanych filmów domowych i amatorskich nakręconych zarówno w Ameryce, jak i podczas licznych wizyt w Polsce, oferują wyjątkowy wgląd w intymne chwile z życia poszczególnych osób, rodzin i całych społeczności. Zestawione z historią mówioną pokazują złożone doświadczenia migracji, adaptacji do nowego środowiska, ale też (nie zawsze udane) wysiłki podtrzymania polskiej tożsamości w kolejnych pokoleniach.

Wykład jest pierwszą w Polsce prezentacją efektów projektu naukowo-archiwistycznego realizowanego od 2023 w Chicago przez dr Agatę Zborowską.

Agata Zborowska – historyczka kultury, badaczka kultury wizualnej i materialnej. Adiunktka w Instytucie Kultury Polskiej UW, obecnie Marie Skłodowska-Curie Fellow na University of Chicago i KU Leuven.

Pokaz filmów z archiwum domowego Bartka Materki

Po wykładzie odbędzie się projekcja filmów domowych z prywatnego archiwum Bartka Materki, wyselekcjonowanych przez kuratorki Muzeum Sztuki Nowoczesnej – Anielę Trojanowską i Katarzynę Karwańską. Pokaz wzbogaci muzyka na żywo w wykonaniu Antoniego Skrzyniarza i Tytusa Materki. Specjalnym aspektem pokazu będzie projekcja taśm z kinowego projektora 16 mm – wyjątkowa okazja, by zobaczyć te filmy na dużym ekranie.

Wstęp

Na wszystkie wydarzenia Home Movie Day wstęp wolny.

Wydarzenie organizowane jest wspólnie z z Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie i fundacją Viva Archiva!.