Prelekcję przed filmem wygłosi dr Grzegorz Rogowski (FINA).

„Przeminęło z wiatrem”, reż. Victor Fleming, 233 min, 1939, USA

„Przeminęło z wiatrem” jest adaptacją bestsellerowej powieści Margaret Mitchell i należy do najważniejszych oraz najbardziej wpływowych dzieł w historii kina.

Akcja rozgrywa się na południu Stanów Zjednoczonych w czasie wojny secesyjnej oraz w okresie rekonstrukcji. Główną bohaterką jest Scarlett O’Hara – silna, ambitna i nieustępliwa córka właściciela plantacji bawełny Tara w Georgii. Scarlett jest beznadziejnie zakochana w Ashleyu Wilkesie, który jednak poślubia swoją kuzynkę, delikatną i szlachetną Melanie Hamilton. W życiu bohaterki pojawia się również cyniczny, lecz charyzmatyczny Rhett Butler, z którym zaczyna łączyć ją burzliwa, pełna napięć i sprzeczności relacja.

Produkcja filmu była wyjątkowo skomplikowana i długotrwała. Prace przygotowawcze trwały kilka lat, a obsadzenie roli Scarlett O’Hary poprzedziły przesłuchania ponad tysiąca kandydatek. Ostatecznie rolę otrzymała brytyjska aktorka VivienLeigh. Premiera odbyła się 15 grudnia 1939 roku w Atlancie i stała się wydarzeniem o ogromnym znaczeniu społecznym i kulturowym. Podczas 12. ceremonii wręczenia Oscarów obraz zdobył osiem głównych nagród, a Hattie McDaniel, odtwórczyni roli Mammy, została pierwszą Afroamerykanką uhonorowaną tą nagrodą. Film odniósł ogromny sukces komercyjny i przez wiele lat pozostawał najbardziej dochodową produkcją w historii kina. Współcześnie bywa jednak krytykowany za idealizowanie amerykańskiego Południa oraz problematyczne przedstawienie niewolnictwa.

Wojna secesyjna w ORWO

Z powodu wybuchu II wojny światowej film nie doczekał się premiery w Polsce. Polscy widzowie mogli zobaczyć go dopiero w styczniu 1963 roku. Na potrzeby dystrybucji wykonano wówczas polską wersję filmu, jednak laboratorium nie otrzymało kopii wzorcowej (mastera) pozbawionej napisów. W efekcie tłumaczenia musiały być nanoszone bezpośrednio na oryginalne tablice występujące w filmie.

Największym problemem okazała się jednak taśma filmowa, na której wykonano polskie kopie. Niewiele pozostało na nich z charakterystycznego, nasyconego Technicoloru. W Polsce w tym okresie przy filmach barwnych dominowała taśma ORWO, charakteryzująca się chłodną, zielonkawą kolorystyką. Proces kopiowania znacząco zubożył wizualną warstwę dzieła, w oryginale bowiem każde ujęcie było precyzyjnie kontrolowane pod względem kolorystyki przez specjalistów Technicoloru.