Trwający od jesieni 2025 roku cykl „Zbliżenie: dźwięk” zakończymy powrotem do początków kina dźwiękowego – projekcją „Janka Muzykanta” (1930) w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego. To jeden z pierwszych polskich filmów dźwiękowych, a zarazem jedno z najbardziej sensacyjnych odkryć związanych z polską przedwojenną kinematografią. Luźno inspirowany nowelą Henryka Sienkiewicza film przedstawia dalsze losy utalentowanego muzycznie Janka, rozwijając historię przerwaną przez tragiczne zakończenie literackiego pierwowzoru. W 2025 roku „Janko Muzykant” znalazł się na Liście Polskiego Dziedzictwa Filmowego.
Film zrealizowany został w systemie dźwiękowym „Organon” – bardzo podobnym do stojącej za przełomowym „Śpiewakiem jazzbandu” technologii „Vitaphone” – polegającym na zapisie ścieżki dźwiękowej na płytach gramofonowych, odtwarzanych synchronicznie z obrazem. Przez dziesięciolecia płyty te były uznawane za zaginione. Przełom nastąpił w 2018 roku, gdy we włoskiej prywatnej kolekcji odnaleziono płyty z kompletną ścieżką dźwiękową filmu. Zakupione przez FINA nagrania stały się punktem wyjścia do pionierskiego projektu cyfrowej rekonstrukcji obrazu i dźwięku.
Odnaleziona ścieżka dźwiękowa
„Janko Muzykant” jest fascynującym dziełem z czasu przełomu między kinem niemym a dźwiękowym. Podobnie jak inne filmy tego krótkiego okresu, z jednej strony operuje ilustracją muzyczną i efektami dźwiękowymi, z drugiej – zamiast dialogów mówionych – wciąż wykorzystuje plansze tekstowe, co przez lata umożliwiało prezentowanie go jako film niemy. O jego wyjątkowości decyduje jednak odnaleziona ścieżka dźwiękowa: muzyka skomponowana przez Grzegorza Fitelberga i Leona Schillera, wykonywane przez bohaterów piosenki oraz pionierskie zastosowanie efektów i planów dźwiękowych.
Rekonstrukcja utraconej ścieżki dźwiękowej
Finał cyklu „Zbliżenie: dźwięk” jest okazją nie tylko do zobaczenia „Janka Muzykanta” w formie możliwie najbliższej jego historycznemu kształtowi, lecz także do poznania kulis niezwykłego procesu odzyskiwania i rekonstrukcji utraconej ścieżki dźwiękowej. Projekcję poprzedzi prezentacja dr. Jakuba Stadnika, specjalisty w dziedzinie rekonstrukcji dźwięku i jednego z głównych realizatorów projektu restauracji ścieżki dźwiękowej filmu.
„Janko Muzykant”, reż. Ryszard Ordyński, 93 min, 1930, Polska
Adaptacja noweli Henryka Sienkiewicza niesie pewne różnice w stosunku do literackiego pierwowzoru. Młody wiejski chłopak, oskarżony o próbę kradzieży skrzypiec, nie spotyka tragicznego końca, jak w oryginale, ale trafia do zakładu wychowawczego. Po pewnym czasie zdobywa sławę jako skrzypek, choć przeszłość nieustannie rzuca na niego cień.
Wstęp
Wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona. Aby mieć pewność wejścia, należy wypełnić formularz rejestracyjny. Zapisy rozpoczną się 18 czerwca.
Zapraszamy również osoby, które nie zdążyły się zarejestrować. W przypadku gdy osoby z rezerwacją nie pojawią się na seansie, udostępnimy wolne miejsca osobom spoza formularza rejestracyjnego, zgodnie z kolejnością przybycia na wydarzenie.
