Doświadczanie festiwalu muzycznego może być obezwładniające – od pędu (najlepiej w kaloszach) między scenami i niemożliwych wyborów, kiedy w line-upie złośliwie nachodzą na siebie koncerty najbardziej wyczekiwanych artystów, przez otchłań food tracków i uroki pola namiotowego, po nieoczekiwane wyładowania atmosferyczne (ewentualnie żar lejący się z nieba). Ale festiwale muzyczne to także zeitgeist w pigułce – zaangażowane politycznie i społecznie deklaracje padające ze sceny to tylko jeden z jego przejawów.

Dokumentowanie festiwalu muzycznego to więc nie tylko okazja do uchwycenia najważniejszych artystów danej ery, ale także możliwość złapania ducha czasu. Weźmy trzydniowy festiwal, który odbył się w sierpniu 1969 roku na mlecznej farmie Maxa Yasgura w Woodstock w stanie Nowy Jork. Wystąpili tam między innymi Janis Joplin, Jimi Hendrix, Joan Baez i The Who, co na świeżo pokazał Michael Wadleigh w filmie „Woodstock” z 1970 roku. Legendarny line-up to jedno – Woodstock stał się też jednym z najważniejszych symboli amerykańskiej kontrkultury, symbolem zaangażowania, wolności słowa i wyrażania siebie. Woodstock pozostaje stałym punktem odniesienia w rozmowach o festiwalach.

Przegląd dokumentów o festiwalach muzycznych w Filmotece Narodowej – Instytucie Audiowizualnym pozwoli przyjrzeć się fenomenowi festiwali muzycznych z bardzo różnych perspektyw. Bohaterką może być muzyka: to, jak jest przeżywana, jak staje się dla tłumu pod sceną wehikułem dla współodczuwania, może doraźnym i krótkotrwałym, ale niedającym się wymazać z pamięci (jak koncerty odbywające się w strugach deszczu, podczas których zaangażowanie publiczności sięga zenitu mimo nóg umoczonych po kostki w błocie). 

Bohaterką może być wspólnota, energia pomiędzy sceną a poruszającym się rytmicznie tłumem.

Bohaterem może być sceniczny spektakl, rozpisany na wiele scen i talentów, z niedostępnym dla zwykłych uczestników wejściem za kulisy, z karnetem obejmującym prestiżowe all areas, wszystkie przestrzenie.

Siła muzyki i siła tworzącej się wokół niej społeczności może też objawić się w miejscach, gdzie organizacja imprezy muzycznej jest nie tylko aktem oporu, co wręcz aktem czynnego buntu.

Zapraszam

Katarzyna Borowiecka (Trójka Polskie Radio)

Najbliższy pokaz

29 września (wtorek), godz. 18 „Glastonbury”, reż. Julien Temple, 138 min, 2006 + spotkanie po seansie

Dotychczasowe seanse

26.02 „Woodstock”, reż. Michael Wadleigh

18.03 „Summer of Soul”, reż. Questlove

14.04 „Pianoforte”, reż. Jakub Piątek

20.05 „Desolation Center”, reż. Stuart Swezey + spotkanie po seansie ze Stuartem Swezeyem (spotkanie po angielsku, tłumaczone na język polski)

11.06 „Monterey Pop”, reż. D.A. Pennebaker

22.07 „Raving Iran”, reż. Susanne Regina Meures

19.08 „Fala”, reż. Piotr Łazarkiewicz

Na Ninatece

Częścią przeglądu jest jego odsłona online. W serwisie VOD Ninateka.pl prowadzonym przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny powstała specjalna kolekcja, w której znajdą się zapisy rozmów z gośćmi cyklu „Nie tylko Woodstock”, a także dokumenty o tematyce muzycznej.

„To tylko Rock” z komentarzem Doroty Masłowskiej

Film będzie dostępny za darmo online w serwisie Ninateka.pl przez 48 godzin w dniach 12–13 września (sobota–niedziela).

To aż rock! Chciałoby się zakrzyknąć w odpowiedzi na tytuł filmu Pawła Karpińskiego, zrealizowanego w czasach, gdy muzyka była jedynym bezpiecznym sposobem na wyrażenie buntu.

Zrealizowany w 1983 roku „To tylko rock” unosi się zarówno na fali popularności festiwalu w Jarocinie (tam był zresztą częściowo kręcony), jak i często występujących tam bandów – Lady Punk, Oddziału Zamkniętego czy Śmierci Klinicznej. Choć zawiera elementy dokumentu muzycznego (portretując nie tylko polską scenę muzyczną, ale także popularny w latach 80. zespół Classix Nouveaux), to ubiera je w opowieść fabularną o złaknionej sukcesu Sylwii (Grażyna Trela), zgorzkniałym tekściarzu Krzysztofie (Zdzisław Wardejn), który próbuje ją wykorzystać do własnych celów i piosenkarce Majce (Krystyna Janda), która nie potrafi pogodzić się z tym, że jej gwiazda powoli gaśnie.

„Powracająca fala”, czyli Jarocin 30 lat później

Punktem wyjścia „Powracającej fali” Michała Wiraszki jest niezwykły gest: powrót do bohaterów kultowego dokumentu „Fala” Piotra Łazarkiewicza z 1985 roku. Trzy dekady wcześniej, podczas festiwalu w Jarocinie – symbolu młodzieżowego buntu schyłkowego PRL – Łazarkiewicz zadawał jedno proste pytanie: „Co to jest przyszłość?”. Odpowiedzi pełne były niepewności i poczucia życia w zawieszeniu, ale towarzyszyła im muzyka, która dla całego pokolenia stała się językiem wolności.

Po trzydziestu latach kamera ponownie spotyka tych samych ludzi. Robert Gawliński, Olaf Deriglasoff, Zbigniew Krzywański, Tomasz Lipiński, Paweł Kukiz i inni konfrontują młodzieńcze wyobrażenia z doświadczeniem transformacji ustrojowej, kapitalizmu i upływu czasu. Nie jest to jednak tylko nostalgiczna podróż do „legendarnych lat 80.”. Bardziej interesuje go to, co dzieje się z buntem, gdy przestaje być gestem młodości, a staje się częścią życiowej biografii. Które marzenia przetrwały? Co okazało się złudzeniem? Jak zmieniło się znaczenie wolności, gdy przestała być wyłącznie politycznym postulatem?

Film będzie dostępny w serwisie Ninateka.pl do 2028 roku.

„Desolation Center”

Film Stuarta Swezeya, opowiadający o kultowej serii koncertów, organizowanych w latach 80. na pustyni Mojave w Kalifornii, będącej protoplastą takich imprez jak Coachella czy Burning Man, będzie dostępny od poniedziałku 1 czerwca do niedzieli 14 czerwca 2026 bezpłatnie w serwisie VOD Ninateka.pl.

„Przystanek Woodstock: Najgłośniejszy film polski”

Na Ninatece udostępniliśmy na stałe dokument „Przystanek Woodstock: najgłośniejszy film polski” w reżyserii Jurka Owsiaka i Yacha Paszkiewicza, będący zapisem edycji festiwalu z 2002 roku. Impreza odbywa się dziś pod nazwą Pol'and'Rock.

Wstęp

Wstęp na wszystkie wydarzenia w ramach cyklu odbywające się na Wałbrzyskiej 3/5 jest bezpłatny. Prosimy o wcześniejszą rejestrację za pomocą formularzy udostępnionych w artykułach dotyczących poszczególnych pokazów. Rejestrację poprzez formularze otwieramy na tydzień przed wydarzeniem.

Seanse odbywają się w sali Ziemia Obiecana na I piętrze.