Pojawienie się aktora na ekranie nigdy nie jest niewinne. Kolejne role kumulują się w pamięci widzów,przywołując echa poprzednich postaci, gestów i emocji.Z czasem tworzą emploi, czyli sieć skojarzeń, przez którą gwiazda zaczyna być utożsamiana z określonym typem bohatera, filmowym gatunkiem czy sposobem bycia. Zwłaszcza w kinie klasycznym taka konsekwencja była wręcz pożądana i stanowiła jeden z fundamentów systemu gwiazdorskiego.

Jednocześnie historia kina pełna jest ról, które wymykają się temu porządkowi. Czasem są to spektakularne zerwania z dotychczasowym wizerunkiem, kiedy gwiazda świadomie przebudowuje własne emploi. Niekiedy wystarczy subtelne przesunięcie filmowego gatunku, emocjonalnego tonu czy psychologii postaci, by dobrze znana persona zaczęła odsłaniać nowe znaczenia. Bywa też odwrotnie – bogata i różnorodna filmografia zostaje zredukowana przez pamięć widzów do jednej lub dwóch ikonicznych kreacji, które przesłaniają wszystko, co było przed nimi i po nich.

W cyklu Ikony kina. Role nieoczywiste” proponujemy spojrzenie na legendarne aktorki z nietypowej perspektywy. Interesują nas role zagrane wbrew utrwalonemu wizerunkowi, zaskakujące zwroty gatunkowe i charakterologiczne oraz filmy, które pozostają w cieniu najbardziej znanych tytułów – zarówno powstałe przed narodzinami legendy, jak i późne niesztampowe wybory repertuarowe.

Zobaczymy między innymi: komediową Ingrid Bergman poza kanonem wzniosłych heroin melodramatu i kina historycznego, Anne Bancroft sprzed mitu uwodzicielskiej pani Robinson, Jadwigę Smosarską wymykającą się obrazowi nieskazitelnej damy przedwojennego kina, Monicę Vitti poza melancholijnym światem Antonioniego, Audrey Hepburn daleką od bajkowych komedii romantycznych, Bette Davis w bardziej lirycznym i subtelnym wcieleniu czy Sophię Loren kontestującą stereotyp włoskiej seksbomby.

Zapraszamy w podróż po mniej znanych zakamarkach filmografii wybitnych aktorek. To okazja, by odkryć kreacje pomijane, zapomniane lub zaskakująco odmienne od ról, które zbudowały ich sławę. Pokażą one, jak złożone i niejednoznaczne bywają ekranowe persony oraz jak łatwo pamięć zbiorowa upraszcza nawet najbardziej różnorodne kariery. Czasem to właśnie mniej oczywiste filmy pozwalają najpełniej dostrzec aktorski talent i zrozumieć, że ikoniczny wizerunek nigdy nie wyczerpuje całej historii.

Każdy comiesięczny seans w warszawskim Kinie Iluzjon poprzedzi prelekcja przybliżająca kontekst ekranowego wizerunku danej aktorki: jego źródła, przemiany, pęknięcia i nieoczywiste obszary, które ujawnią wybrane przez nas filmy.

Kamil Kalbarczyk (FINA)

Program

9 października (piątek), godz. 18.00 „Kwiat kaktusa”, reż. Gene Saks (bohaterka: Ingrid Bergman)